راهنمای جامع نحوه صحیح راهنمایی نابینایان و کم‌بینایان در شرایط جنگی و بحرانی

• تصور نابینایان از شرایط جنگی و بحرانی چیست؟افراد نابینا و کم‌بینا اخبار را می‌شنوند و تحلیل می‌کنند، اما تجربه آن‌ها از لحظه وقوع حمله با افراد بینا متفاوت است. شناخت این تفاوت‌ها، اولین قدم برای کمک صحیح است:
  حساسیت بالای شنیداری: نابینایان صداها را با شدت بیشتری درک می‌کنند و ممکن است واکنش‌های شدیدتری به صداهای بلند (مانند انفجار) نشان دهند.
• ترس از سکوت‌های ناگهانی: سکوت مطلق برای فرد نابینا اضطراب‌آور است، زیرا دلیل آن را نمی‌بیند و ممکن است منجر به پرسش‌های مکرر او شود.
• تکیه بر بویایی و لامسه: حساسیت بیشتر به لرزش‌ها و بوها (مانند بوی گاز یا دود) می‌تواند در بسیاری از موارد کمک‌کننده و هشداردهنده باشد.
• چالش در یافتن جای امن: بخش زیادی از فرآیند نجات، بر اساس اطلاعات بصری (تابلوهای راهنما، مسیرهای باز) است که در دسترس نابینایان نیست؛ لذا احتمال گیج شدن آن‌ها در لحظه گریز زیاد است.
• ترس از موانع پیش‌بینی نشده: جابه‌جایی اشیاء یا تخریب ساختمان‌ها در مسیرهای آشنا، باعث می‌شود فرد نابینا با ترس و احتیاط بسیار زیاد حرکت کند یا در جای خود متوقف شود.
• اضطراب ناشی از کندی حرکت: در شرایطی که سرعت عمل حیاتی است، ناتوانی در حرکت سریع می‌تواند منجر به کلافگی و ناامیدی فرد نابینا شود.

اصول و مراحل راهنمایی فرد نابینا در شرایط جنگی

رفتار صحیح با نابینایان را می‌توان در سه مرحله‌ی کلیدی بررسی کرد:

۱. اقدامات پیش از وقوع حمله (پیشگیری و آمادگی)بهترین زمان برای کمک، قبل از وقوع بحران است:

• شناخت توانمندی‌ها: از میزان استقلال، نحوه دید و مهارت‌های جهت‌یابی فرد نابینای اطراف خود آگاه باشید.
• آماده‌سازی کیت اضطراری: با کمک فرد نابینا، وسایل ضروری (عصای سفید، داروهای حیاتی، آب و شماره‌های ضروری) را در یک کیف سبک قرار دهید و جای آن را به او معرفی کنید.
• آشناسازی با مسیرهای امن: محل‌های امن خانه یا محیط کار را به صورت عملی و لمسی به او معرفی کنید.
• تمرین گریز: فرآیند تخلیه و پناهگیری را پیش از وقوع هرگونه حادثه، با هم تمرین کنید.

۲. اقدامات در هنگام بروز حمله (مدیریت بحران)در لحظه‌ی خطر، رعایت این نکات حیاتی است:

• حفظ آرامش: اضطراب شما از طریق لحن صدا به شدت به فرد نابینا منتقل می‌شود. آرامش خود را حفظ کنید تا او نیز احساس امنیت کند.
• عدم رها کردن: هرگز فرد نابینا را بدون اطلاع، حتی برای چند دقیقه، تنها نگذارید.
• صبوری در حرکت: به خاطر داشته باشید که فرد نابینا با احتیاط بیشتری حرکت می‌کند. به پرسش‌های او درباره موقعیت فعلی با حوصله پاسخ دهید.
• توصیف دقیق محیط: محیط را با جملات کوتاه و جهت‌های مشخص توصیف کنید. (مثال: «پنج قدم جلوتر، سمت راست، یک تل آوار است یا محیطی پر از دود است»).
• شفافیت در اقدامات: با جملات کوتاه بگویید چه می‌کنید؛ مثلاً: «داریم به پناهگاه می‌رویم» یا «دارم خرده‌شیشه‌ها را کنار می‌زنم».
• پرهیز از تماس ناگهانی: هرگز دست او را به طور ناگهانی نگیرید، زیرا باعث استرس شدید می‌شود. ابتدا اطلاع دهید: «الآن دستت را می‌گیرم و با هم از خانه خارج می‌شویم».
• اطلاع‌رسانی تغییرات مسیر: پیش از رسیدن به موانع، به او خبر دهید؛ مثلاً: «اینجا راه باریک می‌شود» یا «سه پله پایین می‌رویم».
• اصلاح تفسیرهای غلط: اگر فرد به دلیل استرس، صدای محیط را اشتباه تفسیر کرد، او را آرام کنید؛ مثلاً: «این صدای ماشین بود، نگران نباش».
• حمایت عاطفی و فیزیکی: با صدای آرام، فشردن ملایم دست‌ها و حضور مداوم، به او احساس امنیت بدهید.
• حفظ کرامت انسانی: هرگز با عصبانیت یا لحن حقارت‌آمیز راهنمایی نکنید و احترام به شخصیت او را فراموش نکنید.

۳. اقدامات پس از حمله (بازگشت به آرامش)پس از پایان بحران، برای بازیابی روانی فرد اقدامات زیر را انجام دهید:

• تغییر تمرکز: با بیان خاطرات خوش و طنز، تمرکز او را از شرایط بحرانی منحرف کنید تا آرام شود.
• توصیف صادقانه وضعیت: نشانه‌های بازگشت آرامش را برایش شرح دهید؛ مثلاً: «امدادگران همه مصدوم‌ها را نجات دادند و آتش کاملاً خاموش شده است».
• فراهم کردن محیط امن: وسایل مورد نیاز او را در دسترس قرار دهید تا دوباره احساس نظم و امنیت کند.
• تشویق به استقلال: او را به بازگشت به روال عادی زندگی و انجام مستقل امور شخصی تشویق کنید.
• بازگرداندن حس توانمندی: اگرمهارت یا دانش خاصی دارد، با سپردن امور مرتبط به او، حس مفید بودن را دوباره ایجاد کنید.